Telefon
+48 663 830 517

Egzekucja, czyli co może komornik

Nierzadko zdarza się, że do naszych drzwi puka komornik sądowy. Jest to sygnał, że wobec dłużnika prowadzona jest egzekucja sądowa, a komornik przybył do mieszkania w celu podjęcia czynności egzekucyjnych w postaci zajęcia ruchomości i ustalenia stanu majątkowego dłużnika. Czynności takie komornik co do zasady może podejmować w godzinach od 7 rano do 21 wieczorem, od poniedziałku do soboty.

Podstawą wszczęcia egzekucji jest tytuł wykonawczy, czyli tytuł egzekucyjny zaopatrzony przez sąd w klauzulę wykonalności. Tytułem egzekucyjnym najczęściej jest prawomocny nakaz zapłaty, prawomocny wyrok sądu czy ugoda zawarta przed sądem. Jeżeli dłużnik, przeciwko któremu został wydany tytuł egzekucyjny nie spełnia świadczenia w terminie, najczęściej nie płaci dobrowolnie zasądzonej wierzycielowi należności, wówczas wierzyciel po uzyskaniu klauzuli wykonalności, może wystąpić do komornika sądowego z wnioskiem o wszczęcie egzekucji.

Komornik jest związany wnioskiem wierzyciela co do sposobu egzekucji oraz co do wysokości świadczenia, które ma wyegzekwować. Tytuł wykonawczy stanowi podstawę do prowadzenia egzekucji o całe objęte nim roszczenie i z całego majątku dłużnika. Wierzyciel ma przy tym obowiązek we wniosku o wszczęcie egzekucji wskazać świadczenie, które ma być spełnione oraz sposób egzekucji.

Przykładowo, jeżeli wierzyciel wnosi o skierowanie egzekucji do wynagrodzenia za pracę dłużnika, to komornik nie jest uprawniony do tego, aby samodzielnie, bez wniosku wierzyciela, przeprowadzić egzekucję np. z ruchomości dłużnika czy jego rachunków bankowych. Tak samo, jeżeli wierzyciel wnosi o wyegzekwowanie kwoty np. 1000 zł wraz z ustawowymi odsetkami, wówczas komornik nie jest uprawniony do wyegzekwowania kwoty wyższej niż ta, której domaga się wierzyciel.

Komornik sądowy z mocy ustawy nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku (najczęściej obowiązku zapłaty) objętego tytułem wykonawczym. To z kolei oznacza, że komornik nie bada tego, czy słusznie dłużnik został zobowiązany przez sąd do zapłaty należności, której przymusowego wyegzekwowania przez komornika domaga się wierzyciel.

Przykładowe ogólne uprawnienia (i obowiązki) komornika sądowego w toku egzekucji, zmierzające do jej sprawnego przebiegu, są następujące. Przy pierwszej czynności egzekucyjnej komornik doręcza dłużnikowi zawiadomienie o wszczęciu egzekucji, z podaniem treści tytułu wykonawczego, sposobu egzekucji oraz pouczeniem o możliwości, terminie i sposobie wniesienia zażalenia na postanowienie o nadaniu klauzuli wykonalności.

Następnie, w toku egzekucji komornik zawsze może żądać od uczestników (najczęściej dłużnika i wierzyciela, ale także innych osób, np. wujka dłużnika zastanego podczas czynności w terenie) złożenia wyjaśnień, przykładowo dotyczących miejsca zamieszkania dłużnika, posiadanego przez dłużnika majątku, miejsca jego położenia, źródeł przychodu. Komornik jest również uprawniony do zwrócenia się np.do banków, urzędów skarbowych, ZUS, organów spółdzielni mieszkaniowej o udzielenie informacji niezbędnych do prowadzenia egzekucji. Informacje mogą dotyczyć źródeł przychodu dłużnika, nadpłaty podatku, posiadanych rachunków bankowych, samochodów czy nieruchomości.  Za nieuzasadnioną odmowę udzielenia takich informacji lub wyjaśnień bądź za składanie wyjaśnień świadomie fałszywych, komornik może osobę zobowiązaną do ich udzielenia ukarać grzywną do 2000 zł. Grzywną może być również ukarany dłużnik, jeżeli zaniedba obowiązku powiadomienia komornika o zmianie swojego miejsca pobytu, a także o zmianie pracodawcy.

Jeżeli osoba obecna podczas czynności egzekucyjnych zachowuje się niewłaściwie lub przeszkadza komornikowi w ich realizacji (np. konkubent dłużnika zamyka przed komornikiem drzwi, dłużnik lub inna osoba ukrywa kluczyki do samochodu bądź kieruje wyzwiska w stronę komornika), po bezskutecznym upomnieniu, może być następnie wydalona z miejsca czynności. W sytuacji. kiedy taka osoba nie zastosuje się do wezwania do wydalenia z miejsca czynności, komornik może ją ukarać grzywną do 1000 zł.

Zdarza się, że w trakcie czynności terenowych komornik natrafia opór osób obecnych przy czynności (np. w postaci nieotwarcia komornikowi drzwi do lokalu, nieudostępnienia samochodu). W takiej sytuacji komornik może wezwać Policję celem udzielenia mu pomocy. Udzielenie komornikowi pomocy i asysty przez Policję polega na zapewnieniu mu bezpieczeństwa osobistego oraz dostępu do miejsca wykonywania czynności, a także zapewniania porządku w miejscu czynności.

Ponadto, komornik jest uprawniony do przeszukania mieszkania, schowków a nawet odzieży, którą dłużnik ma na sobie. Komornik może również dokonać otwarcia mieszkania przy pomocy ślusarza, gdyby dłużnik nie stawiał się na wezwania komornika do kancelarii i nie otwierał mieszkania.

Podkreślić należy, ze wierzyciel i dłużnik mogą być obecni przy czynnościach egzekucyjnych (np. zajęciu ruchomości, sporządzeniu protokołu opisu i oszacowania nieruchomości). Na żądanie stron albo według uznania komornika, mogą być obecni także świadkowie. Komornik powinien przywołać jednego lub dwóch świadków, jeżeli dłużnik nie jest obecny podczas czynności lub komornik go wydalił, chyba że zachodzi obawa, iż wskutek straty czasu na przywołanie świadków egzekucja będzie udaremniona. Świadkami mogą być także członkowie rodziny i domownicy dłużnika.

Jak z powyższego, przykładowego wyliczenia wynika, komornik sądowy dysponuje szerokim wachlarzem uprawnień, które może wykorzystać w toku egzekucji, aby zapewnić jej sprawny przebieg.