Telefon
+48 663 830 517

Umowa o dożywocie

Jedną z form zapewnienia sobie odpowiedniej pomocy i dożywotniego utrzymania jest zawarcie umowy o dożywocie.

W wyniku zawarcia umowy o dożywocie dochodzi do przeniesienia własności nieruchomości w zamian za zobowiązanie się nabywcy do zapewnienia zbywcy dożywotniego utrzymania.

Stronami umowy dożywocia są zbywca nieruchomości (dożywotnik) oraz nabywca nieruchomości (zobowiązany z umowy o dożywocie). Umowa o dożywocie wymaga zachowania formy aktu notarialnego. Ustanowienie dożywocia może nastąpić wyłącznie na rzecz osoby fizycznej, którą może być zbywca nieruchomości lub osoba mu bliska (małżonek, krewny, konkubent, wychowanek itp.). Zobowiązanym z umowy dożywocia może być osoba fizyczna, jak i osoba prawna.

W braku odmiennych postanowień umowy, w ramach dożywocia nabywca nieruchomości zwykle zobowiązany jest zapewnić zbywcy dożywotnie utrzymanie, poprzez spełnianie świadczeń, które zaspokoją jego potrzeby i niezbędne wymagania życiowe. Chodzi tutaj o przyjęcie zbywcy
na mieszkanie, dostarczenie mu wyżywienia, ubrania, mieszkania, światła i opału, zapewnienie dożywotnikowi odpowiedniej pomocy i pielęgnowania w razie chory oraz sprawienie mu pogrzebu odpowiadającego miejscowym zwyczajom. Strony w umowie o dożywocie mogą w inny sposób określić zakres świadczeń nabywcy nieruchomości, jednakże zawsze muszą one zapewnić dożywotnikowi środki utrzymania.

Prawo dożywocia ma ściśle osobisty charakter (związany z osobą dożywotnika) i gaśnie wraz ze śmiercią dożywotnika. Prawo dożywocia jest również niezbywalne i nie podlega egzekucji.

Istotną cechą umowy o dożywocie jest pozostawanie stron w bliskości, a przynajmniej w bezpośredniej styczności i poprawnej relacji. Ponieważ umowa o dożywocie ma charakter trwały i często wieloletni, mogą zdarzyć się sytuacje, które uniemożliwiają stronom utrzymywanie bliskiej relacji ze sobą. W takiej sytuacji strony mogą wystąpić do sądu z żądaniem zamiany wszystkich lub niektórych świadczeń z umowy dożywocia na dożywotnią rentę, która odpowiada wartości zamienianych świadczeń. Możliwość dochodzenia zmiany uprawnień objętych treścią prawa dożywocia na rentę nie jest uzależniona od charakteru przyczyn, które spowodowały zmianę stosunków pomiędzy zobowiązanym i dożywotnikiem.

W wypadkach wyjątkowych, sąd na żądanie zobowiązanego lub dożywotnika będącego zbywcą nieruchomości, może rozwiązać umowę o dożywocie. Rozwiązanie umowy dożywocia jest środkiem ostatecznym, stosowanym wówczas, kiedy zamiana świadczeń dożywotnich na rentę bądź zasądzenie zaległych uprawnień dożywotnich nie jest wystarczająca i nie zapewni dożywotnikowi dostatecznej ochrony. Wypadek wyjątkowy ma miejsce wówczas, gdy dochodzi do krzywdzenia dożywotnika (np. awantury połączone z rękoczynami) i złej woli nabywcy nieruchomości.

Prawomocny wyrok rozwiązujący umowę dożywocia niweczy skutki umowy. Oznacza to, że prawo dożywocia wygasa i następuje powrotne przejście własności na dożywotnika – zbywcę nieruchomości.