Telefon
+48 663 830 517

Wydziedziczenie czyli pozbawienie prawa do zachowku

Wydziedziczenie to pozbawienie prawa do zachowku. Spadkodawca może w testamencie pozbawić zachowku (wydziedziczyć) zstępnych, małżonka i rodziców. Wydziedziczenie, podobnie jak uznanie spadkobiercy za niegodnego dziedziczenia  ma na celu pozbawienie osób najbliższych korzyści majątkowych wynikających z dziedziczenia.

Zachowek ma znaczenie moralne i wiąże się z ochroną rodziny. Jeśli uprawniony (zstępny, małżonek, rodzic) narusza swoje obowiązki wobec spadkodawcy, byłoby niesłuszne, gdyby mógł żądać zachowku. Wydziedziczenie jest zatem sankcją za niemoralne zachowanie uprawnionego. Pozbawienie prawa do zachowku wolą spadkodawcy, wyrażoną na zewnątrz (ujawnioną wyłącznie w testamencie), jest hańbiące dla wydziedziczanego.

Podstawą wydziedziczenia może być tylko jedna z podstaw wskazanych w kodeksie cywilnym.

Pierwszą podstawą wydziedziczenia jest uporczywe postępowanie uprawnionego do zachowku w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego. Zachowanie uprawnionego musi być obiektywnie naganne, sprzeciwiać się woli spadkodawcy oraz naruszać zasady uznawane przez spadkodawcę. Postępowanie spadkobiercy ma być uporczywe. Oznacza to przede wszystkim, że chodzi tutaj o zachowania długotrwałe, ciągłe lub powtarzające się, a nie jednorazowe.

Drugą podstawą wydziedziczenia jest dopuszczenie się przez uprawnionego względem spadkodawcy albo jednej z najbliższych mu osób umyślnego przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub wolności albo rażącej obrazy czci. O tym, kto jest osobą najbliższą spadkodawcy decyduje ocena konkretnego wypadku. Decydować powinna ocena więzi spadkodawcy z konkretną osobą. Ustalenie, czy uprawniony dopuścił się umyślnego przestępstwa przeciw spadkodawcy lub osobie najbliższej należy do sądu cywilnego, badającego skuteczność wydziedziczenia dla potrzeb danego rozstrzygnięcia. Wcześniejsze postępowanie karne nie jest jednak potrzebne dla stwierdzenia, że zachodzi analizowana tu przyczyna wydziedziczenia.

Trzecią podstawą wydziedziczenia jest uporczywe niedopełnianie przez osobę uprawnioną do zachowku względem spadkodawcy obowiązków rodzinnych. Niedopełnienie obowiązków rodzinnych odnosić się musi do samego spadkodawcy, nie osób mu najbliższych. Obowiązki rodzinne zależeć będą od tego, kim jest uprawniony do zachowku i spadkodawca. Mogą one wynikać z małżeństwa, pokrewieństwa, przysposobienia. Do najbardziej typowych przykładów niedopełniania obowiązków rodzinnych należy: uchylanie się od zaspokajania obowiązku alimentacyjnego, brak osobistej troski czy zainteresowania chorym spadkodawcą, zerwanie kontaktów, znęcanie się, rozpijanie małoletniego. Niedopełnianie obowiązków rodzinnych ma mieć charakter uporczywy, czyli długotrwały, cechujący się uporem, złą wolą.

Wymienione powyżej podstawy wydziedziczenia są wyłączne, to znaczy nie można ich rozszerzać oraz mogą się zbiegać.

Na koniec wypada dodać, że przebaczenie niweczy skutki wydziedziczenia. Spadkodawca nie może wydziedziczyć uprawnionego do zachowku, jeżeli mu przebaczył.